ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯ - САЯСИ ЖҮЙЕНІ ЖАҢАРТУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗІ

Қазақстан қоғамы тарихи маңызы бар жаңа белеске қадам басты. Елдегі саяси-құқықтық жүйені жаңғыртуға бағытталған Конституциялық реформа мемлекеттің даму философиясын қайта айқындап, халық пен билік арасындағы байланысты жаңа деңгейге көтеруді көздейді.

Бұл өзгерістер елдің болашағын ұзақ мерзімге бағдарлаған жүйелі қадам ретінде бағаланады. Реформаның басты ерекшелігі – азаматтың рөлін күшейту.

Жаңа Конституция жобасында мемлекет қызметінің өзегі адам, оның құқықтары мен бостандықтары екені айқын көрсетілген. Бұл қағида мемлекеттің барлық институттары халықтың мүддесіне қызмет етуі тиіс деген ұстанымды заң жүзінде бекітеді.

Саяси жүйедегі маңызды жаңалықтардың бірі – заң шығару билігінің қайта құрылуы. Бір палаталы өкілдік органға көшу басқару үдерістерін жеделдетіп, шешім қабылдауда ашықтықты арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай модель халықтың саяси процестерге қатысуын кеңейтіп, өкілдік биліктің жауапкершілігін күшейтеді.

Конституцияға өзгерістер енгізу тәртібінің қатаңдатылуы да реформаның өзекті тұсы болып отыр. Негізгі заңды тек жалпыұлттық референдум арқылы өзгерту нормасының бекітілуі – халық еркінен жоғары ешбір саяси шешім тұрмайтынын білдіреді. Бұл елдегі құқықтық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды кепілі саналады.

Мемлекет басшысының өкілеттіктеріне қатысты енгізілген өзгерістер билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті сақтауға бағытталған. Президенттің өз өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату мүмкіндігінің конституциялық деңгейде бекітілуі саяси жауапкершілік мәдениетінің қалыптасуына жол ашады.

Жаңа Конституцияда қоғамдық келісім мен ұлттық бірлікке ерекше мән берілген. Ұлтаралық татулық, дінаралық сыйластық, зайырлы мемлекет қағидаттары ел тұрақтылығының басты тірегі ретінде айқындалған.

Сонымен қатар, әділеттілік, заң үстемдігі және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау сияқты құндылықтар алғаш рет жоғары құқықтық деңгейде бекітіліп отыр.

Азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктері де едәуір күшейтілді.

Конституциялық соттың мүмкіндіктері кеңейіп, жеке өмірдің қол сұғылмауы мен дербес деректерді қорғау нақты нормалармен бекітілді. Бұл – құқықтық мемлекет қағидаттарын нақты іске асырудың көрінісі.

Жалпы алғанда, Жаңа Конституция жобасы – қоғам сұранысына негізделген, халықтың үнін ескерген маңызды құжат. Ол тек заң нормаларын жаңарту емес, елдің саяси мәдениетін, азаматтық санасын және мемлекеттік басқару жүйесін жаңа сапаға көтеруді мақсат етеді. Бұл өзгерістер Қазақстанның тұрақты дамуына және болашақ ұрпақ үшін әділетті қоғам қалыптастыруға берік негіз қалайды.

Фото

Previous Next